Tầm soát và điều trị bệnh thoái hóa hoàng điểm đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực trung tâm, đặc biệt ở người lớn tuổi. Khi hoàng điểm thoái hóa, khả năng đọc sách, lái xe và nhận diện khuôn mặt đều suy giảm. Tại Hai Yen Eye Care, người bệnh được tầm soát sớm bằng các phương pháp hiện đại, từ đó xây dựng hướng điều trị phù hợp nhằm làm chậm tiến triển và duy trì thị lực lâu dài.
Bệnh thoái hóa hoàng điểm là gì?
Bệnh thoái hóa hoàng điểm (Macular Degeneration) là tình trạng tổn thương tiến triển của vùng hoàng điểm.
- Giải thích: Hoàng điểm là "trái tim" của võng mạc, nơi tập trung nhiều tế bào cảm thụ ánh sáng nhất, cho phép chúng ta nhìn rõ ràng các chi tiết của hình ảnh.
- Ảnh hưởng: Khi hoàng điểm bị thoái hóa, bệnh nhân sẽ gặp khó khăn trực tiếp trong khả năng nhìn chi tiết, đọc chữ và nhận diện khuôn mặt, trong khi thị lực ngoại vi thường không bị ảnh hưởng.
- Đối tượng: Thường gặp nhất là thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD), ngoài ra còn có hoàng điểm thoái hóa do cận thị nặng.
Diễn tiến bệnh thoái hóa hoàng điểm
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của bệnh thoái hóa hoàng điểm
Bệnh thoái hóa hoàng điểm là bệnh lý chịu ảnh hưởng của nhiều nguyên nhân và yếu tố khác nhau:
Tuổi tác
Tuổi tác là yếu tố nguy cơ lớn nhất. Từ tuổi 50, đặc biệt sau 65 tuổi, nguy cơ mắc thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD) tăng lên đáng kể do sự tích tụ các chất lắng đọng Drusen (do protein và lipid không chuyển hoá được) dưới võng mạc, dẫn đến suy yếu các tế bào biểu mô sắc tố của võng mạc.
Cận thị nặng
Hoàng điểm thoái hóa do cận thị thường gặp ở người cận thị nặng trên 6 Diop. Nhãn cầu bị kéo dài theo trục trước sau, làm căng giãn võng mạc và gây tổn thương sớm vùng hoàng điểm cũng như võng mạc ngoại vi.
Di truyền, hút thuốc, ánh sáng xanh và tăng huyết áp
- Hút thuốc: Tăng gấp đôi nguy cơ mắc bệnh và làm bệnh tiến triển nhanh hơn do làm tăng nồng độ các chất oxy hoá trong máu, đồng thời làm giảm tưới máu tế bào do co mạch..
- Di truyền: Yếu tố gia đình có vai trò nhất định. Người có anh chị em cùng huyết thống mắc AMD có nguy cơ cao gấp 3-6 lần người bình thường .
- Tia cực tím (UV): Tiếp xúc quá nhiều tia UV từ ánh sáng mặt trời có thể cũng là yếu tố nguy cơ.
- Tăng huyết áp, tăng mỡ máu và béo phì: Gây tổn thương mạch máu nuôi võng mạc, làm tăng nguy cơ mắc bệnh lý.
Dinh dưỡng kém, bệnh mạch máu
Chế độ ăn thiếu các chất chống oxy hóa quan trọng như Lutein, Zeaxanthin và Omega-3, cùng với các bệnh lý mạch máu, làm giảm khả năng bảo vệ và phục hồi của hoàng điểm.
Diễn tiến bệnh thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD)
Dấu hiệu nhận biết của bệnh thoái hóa hoàng điểm
Các dấu hiệu của bệnh thoái hóa vàng điểm thường dễ nhận ra, nhưng cần được kiểm tra kỹ lưỡng:
- Nhìn méo, biến dạng hình ảnh (metamorphopsia): Các đường thẳng (ví dụ: khung cửa, cột điện) bị cong hoặc gợn sóng.
- Giảm thị lực trung tâm, đọc chữ khó: Khó khăn trong các hoạt động đòi hỏi thị lực chi tiết.
- Xuất hiện điểm mờ, khoảng tối giữa tầm nhìn (còn gọi làm ám điểm): Bệnh nhân cảm thấy có một vùng tối hoặc bị che khuất ngay tại trung tâm tầm nhìn.
- Màu sắc nhạt, khó phân biệt: Khả năng nhận biết màu sắc bị suy giảm.
Quy trình tầm soát thoái hóa hoàng điểm tại Hai Yen Eye Care
Tầm soát bệnh thoái hóa hoàng điểm sớm giúp phân loại chính xác thể loại bệnh lý (thể Khô hay thể Ướt)và giai đoạn để có phác đồ điều trị kịp thời:
- Đo thị lực – soi đáy mắt: Đánh giá thị lực và quan sát trực tiếp võng mạc để tìm dấu hiệu Drusen (chất lắng đọng).
- Chụp OCT hoàng điểm (Optical Coherence Tomography): Công nghệ hình ảnh cắt lớp không xâm lấn, giúp đánh giá chi tiết lớp biểu mô sắc tố , dịch dưới võng mạc và mức độ phù,Kiểm tra dịch dưới võng mạc / tân mạch: Phát hiện các mạch máu bất thường (tân mạch), dấu hiệu của thể Ướt.
- Test Amsler Grid: Kiểm tra đơn giản tại phòng khám để xác định hiện tượng nhìn méo, biến dạng hình ảnh.
- Phân loại giai đoạn (khô – ướt): Phân loại chính xác để quyết định phương pháp điều trị. Thể Ướt tuy ít phổ biến hơn nhưng là nguyên nhân gây mất thị lực nhanh nhất.
Bác sĩ đã tiến hành tầm soát bệnh thoái hóa hoàng điểm cho bệnh nhân
Phương pháp điều trị thoái hóa hoàng điểm
Phương pháp điều trị thoái hóa hoàng điểm hiện nay tập trung vào bảo tồn thị lực còn lại và kiểm soát tiến triển của bệnh, đặc biệt với thể ướt có nguy cơ gây giảm thị lực nhanh. Tại Hai Yen Eye Care, quá trình tầm soát và điều trị bệnh thoái hóa hoàng điểm được xây dựng cá nhân hóa, dựa trên từng thể bệnh và mức độ tổn thương hoàng điểm của mỗi người bệnh.
Thoái hóa hoàng điểm thể khô
Thoái hóa hoàng điểm thể khô là thể bệnh tiến triển chậm và hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu giúp đảo ngược các tổn thương đã xảy ra tại hoàng điểm. Hướng điều trị chủ yếu chỉ nhằm làm chậm diễn tiến bệnh thông qua việc bổ sung các công thức vitamin và khoáng chất như Vitamin C, Vitamin E, Kẽm, Đồng, Lutein và Zeaxanthin, giúp tăng cường chống oxy hóa và bảo vệ tế bào hoàng điểm.
Thoái hóa hoàng điểm thể ướt
Thoái hóa hoàng điểm thể ướt là thể bệnh có nguy cơ gây giảm thị lực nhanh, cần được can thiệp khẩn cấp và theo dõi chặt chẽ bằng một trong các phương pháp điều trị sau:
- Tiêm Anti-VEGF nội nhãn: Đây là phương pháp điều trị chuẩn mực và hiệu quả nhất hiện nay. Thuốc (ví dụ: Avastin, Lucentis, Vabysmo) được tiêm trực tiếp vào dịch kính để ngăn chặn sự hình thành và rò rỉ của các tân mạch bất thường, giúp giảm phù hoàng điểm và giữ thị lực.
- Laser quang đông: Ít được sử dụng hiện nay. Chỉ được chỉ định trong một số trường hợp tân mạch nằm xa hoàng điểm (theo đánh giá và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa võng mạc).
Hình ảnh minh họa mắt mắc bệnh thoái hóa hoàng điểm thể khô và thể ướt
Chăm sóc và theo dõi lâu dài bệnh thoái hóa hoàng điểm
Việc chăm sóc và theo dõi thoái hóa hoàng điểm cần được thực hiện liên tục và lâu dài, với sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ và người bệnh nhằm duy trì thị lực ổn định và hạn chế bệnh tiến triển.
- Kiểm tra định kỳ mỗi 1–3 tháng (thể ướt): Bệnh nhân thể Ướt cần tuân thủ lịch tái khám, chụp OCT và tiêm nội nhãn theo chỉ định để duy trì hiệu quả.
- Dinh dưỡng giàu lutein và omega 3: Bổ sung các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa (rau xanh đậm, cá béo, trứng).
- Chế độ sống lành mạnh: Tuyệt đối tránh hút thuốc. Sử dụng kính bảo vệ mắt khi tiếp xúc với ánh sáng có nguồn UV mạnh.
- Theo dõi tại nhà: Tự kiểm tra định kỳ bằng Test Amsler Grid tại nhà và báo ngay cho bác sĩ nếu thấy đường thẳng bị méo hoặc có vùng tối xuất hiện.
Kiểm tra định kỳ để tầm soát và điều trị bệnh thoái hóa hoàng điểm
Lợi ích của tầm soát sớm bệnh thoái hóa hoàng điểm
Tầm soát và điều trị bệnh thoái hóa hoàng điểm từ giai đoạn sớm chính là cơ hội vàng để bảo vệ và duy trì thị lực trung tâm, giúp bạn tránh được những tổn thương nghiêm trọng có thể xảy ra khi bệnh tiến triển âm thầm.
- Phát hiện sớm khi chưa giảm thị lực nhiều: Giúp bác sĩ theo dõi sát và can thiệp kịp thời, đặc biệt khi bệnh có dấu hiệu chuyển sang thể ướt.
- Ngăn tiến triển sang thể ướt và giảm nguy cơ mù lòa: Việc theo dõi và điều chỉnh dinh dưỡng ở thể khô giúp hạn chế nguy cơ chuyển sang thể ướt nguy hiểm.
- Điều trị kịp thời giúp giữ thị lực ổn định lâu dài: Can thiệp sớm, nhất là với thuốc tiêm nội nhãn Anti-VEGF ở thể ướt, giúp ổn định và bảo tồn thị lực tốt hơn.
Tầm soát và điều trị bệnh thoái hóa hoàng điểm càng sớm thì khả năng bảo vệ thị lực trung tâm càng cao. Nếu bạn gặp triệu chứng mờ trung tâm, méo hình hoặc thuộc nhóm nguy cơ, hãy đến Hai Yen Eye Care để được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra và tư vấn phác đồ phù hợp. Việc can thiệp đúng thời điểm sẽ giúp bạn duy trì thị lực ổn định và hạn chế tối đa biến chứng về sau.
Liên hệ Hai Yen Eye Care để được tư vấn miễn phí và đặt lịch khám:
Địa chỉ: 31A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Sài Gòn, TP.HCM
Hotline: 0366 665 537
Email: info@haiyeneyecare.com
Fanpage: https://www.facebook.com/haiyeneyecare
Website: https://haiyeneyecare.com