Phẫu Thuật Cắt Dịch Kính: Chỉ Định, Quy Trình & Hồi Phục

Phẫu thuật cắt dịch kính là phẫu thuật quan trọng trong điều trị các bệnh lý võng mạc như xuất huyết dịch kính, bong võng mạc, lỗ hoàng điểm hay biến chứng võng mạc đái tháo đường. Khi dịch kính bị đục, xuất huyết hoặc co kéo, ánh sáng không thể truyền đến võng mạc đúng cách, khiến thị lực giảm nhanh và tăng nguy cơ tổn thương không hồi phục. Tại Hai Yen Eye Care, phẫu thuật cắt dịch kính được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa võng mạc với hệ thống vi phẫu hiện đại, nhằm đảm bảo an toàn và hỗ trợ cải thiện thị lực cho người bệnh.

Phẫu thuật cắt dịch kính là gì?

Phẫu thuật cắt dịch kính (hay còn gọi là vitrectomy) là một phương pháp phẫu chuyên sâu trong nhãn khoa. Trong quá trình thực hiện, bác sĩ sử dụng các dụng cụ chuyên biệt để loại bỏ một phần hoặc toàn bộ dịch kính (khối gel trong suốt lấp đầy nhãn cầu). Phẫu thuật được chỉ định khi dịch kính bị xuất huyết, vẩn đục, co kéo hoặc gây cản trở ánh sáng đến võng mạc, làm suy giảm thị lực.

Sau khi lấy dịch kính bệnh lý, bác sĩ sẽ xử lý các tổn thương kèm theo ở võng mạc như bóc màng, đốt laser, khâu lỗ rách, cố định võng mạc bị bong hoặc xử trí tổn thương do chấn thương mắt. Trong nhiều trường hợp, buồng dịch kính sẽ được thay thế bằng dung dịch cân bằng, khí hoặc dầu silicone để giữ nguyên vẹn hình dạng nhãn cầu và hỗ trợ võng mạc hồi phục.

Về bản chất, mục tiêu của phẫu thuật cắt dịch kính là loại bỏ dịch kính bệnh lý, giải phóng lực kéo bất thường và loại bỏ nguyên nhân gây cản trở thị giác, từ đó tạo điều kiện cho võng mạc phục hồi và cải thiện thị lực cho người bệnh.

Phẫu thuật cắt dịch kính thủ thuật giúp loại bỏ dịch kính khỏi mắt

Khi nào bác sĩ chỉ định cắt dịch kính?

Phẫu thuật cắt dịch kính được chỉ định khi dịch kính hoặc võng mạc bị tổn thương nặng, gây giảm thị lực rõ rệt và không đáp ứng với các phương pháp điều trị bảo tồn như thuốc, laser hay tiêm nội nhãn. Mục tiêu là loại bỏ môi trường bệnh lý và xử lý trực tiếp nguyên nhân gây tổn thương võng mạc. Các trường hợp thường gặp gồm:

• Xuất huyết dịch kính không tự hấp thu: Máu lấp đầy buồng dịch kính, che trục thị giác, thường gặp ở bệnh võng mạc đái tháo đường tăng sinh, khiến thị lực giảm đột ngột.
• Bong võng mạc co kéo hoặc bong võng mạc phức tạp: Có màng xơ co  kéo làm bong võng mạc, cần cắt dịch kính để giải phóng lực kéo và cố định lại võng mạc.
• Lỗ hoàng điểm, màng trước võng mạc (ERM): Màng co kéo trên bề mặt hoàng điểm gây nhìn méo, biến dạng hình ảnh và giảm thị lực trung tâm.
• Viêm nội nhãn nặng, chấn thương nhãn cầu, dị vật nội nhãn: Cần cắt dịch kính để làm sạch ổ viêm, lấy dị vật và xử lý tổn thương bên trong nhãn cầu.Ruồi bay nhiều, dai dẳng, ảnh hưởng chất lượng sống:
• Thoái hóa dịch kính nặng, phần vẩn đục dày đặc gây cản trở thị giác, được cân nhắc phẫu thuật sau khi đánh giá kỹ lợi ích và nguy cơ.

Người bệnh có các dấu hiệu như giảm thị lực nhanh, nhìn mờ như có màn sương, xuất hiện nhiều chấm đen hoặc bóng bay trong mắt nên đi khám chuyên khoa sớm để được đánh giá và chỉ định kịp thời, tránh tổn thương võng mạc không hồi phục.

Chuẩn bị trước phẫu thuật cắt dịch kính

Chuẩn bị trước mổ là yếu tố then chốt giúp đảm bảo an toàn và tăng khả năng thành công của phẫu thuật. Người bệnh sẽ được thăm khám và đánh giá toàn diện để xác định chính xác mức độ tổn thương và các nguy cơ kèm theo.

• Khám mắt tổng quát, soi đáy mắt, chụp OCT, siêu âm nhãn cầu: Giúp đánh giá rõ tình trạng xuất huyết, bong võng mạc, màng co kéo hoặc tổn thương hoàng điểm. Trong trường hợp dịch kính đục không nhìn rõ đáy mắt, siêu âm nhãn cầu sẽ được sử dụng để khảo sát bên trong.
• Đánh giá bệnh toàn thân: Các bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch được kiểm tra và kiểm soát ổn định trước mổ. Với bệnh nhân đái tháo đường, kiểm soát đường huyết tốt là yêu cầu bắt buộc để giảm nguy cơ biến chứng.
• Giải thích kỹ về quy trình phẫu thuật: Bác sĩ sẽ trao đổi rõ về phương pháp mổ, gây tê hay gây mê, khả năng bơm khí hoặc dầu silicone và thời gian hồi phục dự kiến giúp người bệnh chuẩn bị tâm lý và phối hợp điều trị tốt hơn.

Khám mắt trước khi phẫu thuật cắt dịch kính

Quy trình phẫu thuật cắt dịch kính

Phẫu thuật được thực hiện trong phòng mổ vô khuẩn với sự hỗ trợ của hệ thống vi phẫu hiện đại:

Gây tê: 

Bệnh nhân thường được gây tê tại chỗ kết hợp an thần nhẹ để giữ bệnh nhân thoải mái nhưng vẫn tỉnh táo trong suốt ca mổ. 

Các bước chính như:

• Tạo các đường rạch siêu nhỏ: Bác sĩ tạo 3 đường vào nhỏ trên củng mạc để đưa các dụng cụ vi phẫu vào buồng dịch kính.
• Cắt và hút dịch kính: Đưa dụng cụ cắt dịch kính vào buồng dịch kính, cắt và hút bỏ dịch kính bị xuất huyết, vẩn đục hoặc các màng xơ co kéo, làm sạch môi trường bên trong mắt.
• Xử lý tổn thương võng mạc: Thực hiện các thao tác cần thiết như đốt laser quang đông, bóc màng trước võng mạc, xử lý lỗ rách hoặc giải phóng lực kéo do dịch kính gây ra.
• Thay thế dịch kính: Sau khi xử lý xong, buồng dịch kính được thay thế bằng cách bơm dung dịch cân bằng, khí hoặc dầu silicone tùy theo chỉ định để giữ hình dạng nhãn cầu và hỗ trợ võng mạc áp sát.

Kết thúc phẫu thuật

Bác sĩ kiểm tra nhãn áp, tra thuốc và băng mắt, sau đó bệnh nhân được chuyển sang phòng hồi tỉnh để theo dõi.

Bác sĩ tiến hành chuẩn bị trước khi phẫu thuật cắt dịch kính cho bệnh nhân

Sau mổ cắt dịch kính  bệnh nhân cần lưu ý gì?

Sau phẫu thuật cắt dịch kính, mắt cần thời gian để hồi phục và thích nghi với môi trường dịch kính mới. Việc tuân thủ đúng hướng dẫn sau mổ đóng vai trò rất quan trọng trong kết quả thị lực lâu dài.

• Mắt có thể đau nhẹ, cộm, đỏ và nhìn mờ trong vài ngày đầu: Đây là phản ứng bình thường sau phẫu thuật. Cảm giác khó chịu sẽ giảm dần khi mô lành hồi phục.
• Tuân thủ thuốc nhỏ mắt và thuốc uống: Bệnh nhân cần dùng kháng sinh, kháng viêm đúng liều và đúng thời gian để phòng nhiễm trùng và kiểm soát viêm.
• Giữ tư thế theo hướng dẫn bác sĩ: Nếu có bơm khí hoặc dầu silicone, người bệnh có thể được yêu cầu giữ tư thế úp mặt trong một thời gian nhất định để giúp võng mạc áp sát tốt.
• Không dụi mắt, không mang vác nặng: Tránh làm tăng nhãn áp và hạn chế nguy cơ chảy máu hoặc bong võng mạc tái phát.
• Tái khám đúng hẹn: Bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng võng mạc, nhãn áp và đánh giá tiến trình hồi phục để điều chỉnh điều trị nếu cần.

Tuân thủ nhỏ mắt sau phẫu thuật cắt dịch kính

Nguy cơ & biến chứng có thể gặp

Phẫu thuật cắt dịch kính là kỹ thuật vi phẫu có độ an toàn cao, tuy nhiên vẫn có thể gặp một số biến chứng nhất định, đặc biệt ở những trường hợp bệnh nền nặng hoặc tổn thương võng mạc phức tạp.

• Đục thủy tinh thể: Đây là biến chứng thường gặp nhất ở những bệnh nhân chưa từng mổ đục thủy tinh thể. Đục có thể tiến triển nhanh hơn sau cắt dịch kính và có thể cần phẫu thuật thay thủy tinh thể sau đó.
• Tăng nhãn áp: Có thể xảy ra tạm thời do phản ứng viêm, do khí hoặc dầu silicone. Thường được kiểm soát tốt bằng thuốc nếu phát hiện sớm.
• Xuất huyết trong mắt: Có thể gặp trong những ngày đầu sau mổ, đặc biệt ở bệnh nhân võng mạc đái tháo đường nặng. Đa số sẽ tự hấp thu theo thời gian, đôi khi cần kết hợp với tiêm chất chống tăng sinh tân mạch (anti VEGF).
• Nhiễm trùng nội nhãn: Là biến chứng hiếm nhưng rất nguy hiểm, cần xử trí khẩn khi có dấu hiệu nghi ngờ. Việc phẫu thuật trong môi trường vô khuẩn tại Hai Yen Eye Care. Việc tuân thủ dùng thuốc đúng và chăm sóc mắt theo hướng dẫn giúp giảm tối đa nguy cơ này.
• Bong võng mạc tái phát hoặc sẹo co kéo: Có thể xảy ra ở các ca bệnh phức tạp, võng mạc đã tổn thương nặng hoặc có nhiều màng xơ.

Điểm quan trọng là phát hiện sớm và tái khám đúng hẹn sẽ giúp xử lý kịp thời, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến thị lực.

Phẫu thuật cắt dịch kính là giải pháp quan trọng giúp xử lý các bệnh lý võng mạc phức tạp và cải thiện thị lực. Nếu bạn được chỉ định phẫu thuật hoặc có triệu chứng mờ mắt, ruồi bay hay biến dạng hình ảnh, hãy đến Hai Yen Eye Care để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn hướng điều trị phù hợp. Chúng tôi luôn đồng hành cùng bạn trong quá trình chăm sóc và phục hồi thị lực.

Liên hệ Hai Yen Eye Care để được tư vấn miễn phí và đặt lịch khám:
Địa chỉ: 31A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Sài Gòn, TP.HCM
Hotline: 0366 665 537
Email: info@haiyeneyecare.com
Fanpage: https://www.facebook.com/haiyeneyecare
Website: https://haiyeneyecare.com