Laser quang đông võng mạc là một trong những kỹ thuật quan trọng của nhãn khoa hiện đại, giúp ngăn chặn sự tiến triển của nhiều bệnh lý võng mạc nguy hiểm. Đây là thủ thuật không xâm lấn, sử dụng tia laser năng lượng cao để làm đông các vùng võng mạc tổn thương hoặc có nguy cơ, từ đó giảm tân mạch, hạn chế nguy cơ xuất huyết và phòng ngừa bong võng mạc. Tại Hai Yen Eye Care, thủ thuật này được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa võng mạc giàu kinh nghiệm với độ chính xác cao, đảm bảo an toàn và hiệu quả cho từng bệnh nhân.
Laser quang đông võng mạc là gì?
Laser quang đông võng mạc là kỹ thuật sử dụng tia laser nhiệt được hội tụ chính xác lên võng mạc nhằm tạo ra các điểm quang đông nhỏ, có kiểm soát. Tác động của laser giúp thay đổi cấu trúc mô võng mạc theo hướng có lợi cho điều trị, đặc biệt trong các bệnh lý có liên quan đến tân mạch bất thường, thoái hóa võng mạc hoặc rò rỉ mạch máu.
- Cơ chế: Năng lượng laser được hấp thụ bởi sắc tố võng mạc, tạo ra nhiệt độ cao, làm đông đặc (quang đông) mô tại các điểm được chiếu tia.
- Mục đích:
- Tiêu diệt các mạch máu bất thường (tân mạch) hoặc các vùng võng mạc thiếu oxy (vùng thiếu máu) thường gặp trong bệnh võng mạc đái tháo đường.
- Tạo "hàng rào sẹo" xung quanh các vết rách hoặc vùng thoái hóa võng mạc giúp cố định, ngăn dịch lỏng tràn vào, bóc tách, từ đó phòng ngừa bong võng mạc.
Laser quang đông võng mạc
Khi nào cần laser quang đông võng mạc?
Chỉ định laser quang đông võng mạc luôn dựa trên kết quả khám, soi đáy mắt hoặc chụp OCT. Bác sĩ chuyên khoa tại HYEC sẽ đánh giá mức độ tổn thương, nguy cơ biến chứng và vị trí tổn thương để quyết định có cần laser hay không. Dưới đây là những trường hợp thường được chỉ định laser quang đông võng mạc trong thực hành lâm sàng.
Bệnh võng mạc đái tháo đường (tăng sinh, tiền tăng sinh)
Đây là nhóm chỉ định quan trọng và phổ biến nhất của laser quang đông võng mạc. Ở bệnh nhân đái tháo đường, các vùng võng mạc bị thiếu oxy sẽ kích thích tiết ra yếu tố tăng trưởng VEGF, từ đó làm xuất hiện các tân mạch bất thường trên bề mặt võng mạc.
Những tân mạch này có đặc điểm:
- Thành mạch mỏng, dễ vỡ
- Dễ gây xuất huyết võng mạc, xuất huyết dịch kính
- Có thể dẫn đến bong võng mạc do co kéo
Trong trường hợp này, laser quang đông toàn võng mạc (Pan-retinal Photocoagulation – PRP) được sử dụng nhằm:
- Quang đông các vùng võng mạc thiếu oxy
- Giảm sản xuất chất VEGF
- Triệt tiêu tân mạch và ổn định tiến triển bệnh
Mục tiêu điều trị là ngăn ngừa các biến chứng nặng như xuất huyết dịch kính và bong võng mạc do co kéo, vốn là những nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực nghiêm trọng ở bệnh nhân đái tháo đường.
Rách võng mạc nguy cơ bong võng mạc
Rách võng mạc là tình trạng nghiêm trọng vì dịch kính có thể tràn qua vết rách, làm võng mạc bong ra khỏi lớp hắc mạc. Đây là tình trạng cần được phát hiện và can thiệp sớm để tránh nguy cơ mất thị lực.
Laser quang đông võng mạc được thực hiện nhằm:
- Tạo một vòng sẹo vững chắc quanh vết rách.
- Gắn chặt võng mạc vào các lớp bên dưới.
- Ngăn dịch thấm qua vết rách, hạn chế nguy cơ bong võng mạc.
Laser là phương pháp hàng đầu trong điều trị rách võng mạc ngoại vi, đặc biệt khi vết rách còn mới và chưa bong.
Phát hiện tổn thương võng mạc qua thăm khám chuyên sâu
Thoái hóa võng mạc do cận thị nặng
Người bị cận thị nặng, có trục nhãn cầu dài thường gặp tình trạng võng mạc ngoại vi bị căng giãn, mỏng yếu và dễ xuất hiện các bất thường cấu trúc. Những thay đổi thường gặp gồm:
- Võng mạc ngoại vi bị căng giãn, mỏng yếu.
- Thoái hóa dạng lưới (lattice degeneration) hay còn gọi là thoái hoá dậu.
- Lỗ rách võng mạc hoặc vùng yếu cấu trúc.
Những vùng này có nguy cơ cao tiến triển thành rách và bong võng mạc nếu không được theo dõi sát. Trong các trường hợp này, laser quang đông được chỉ định để gia cố vùng võng mạc yếu, hạn chế nguy cơ rách và phòng ngừa biến chứng bong võng mạc, đặc biệt ở người trẻ có cận thị nặng hoặc có tiền sử bong võng mạc ở mắt còn lại.
Phù hoàng điểm (một số trường hợp)
Phù hoàng điểm có thể gặp trong bệnh võng mạc đái tháo đường hoặc tắc tĩnh mạch võng mạc. Điều trị chính hiện nay là tiêm thuốc Anti-VEGF, tuy nhiên laser vẫn giữ vai trò nhất định trong một số tình huống.
Laser thường được sử dụng như phương pháp bổ trợ trong các trường hợp phù kéo dài, tái phát hoặc cần hỗ trợ thêm cho Anti-VEGF. Mặc dù không phải là điều trị đầu tay, nhưng laser giữ vai trò quan trọng trong phác đồ điều trị toàn diện.
Hình ảnh đáy mắt tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc
Tân mạch hắc mạc
Trong một số bệnh lý gây tân mạch hắc mạc, laser có thể được áp dụng khi tân mạch nằm ngoài vùng trung tâm hoàng điểm. Mục tiêu là tiêu hủy tân mạch để ngăn rò rỉ và xuất huyết.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng với tân mạch liên quan đến hoàng điểm, Anti-VEGF hiện vẫn là phương pháp điều trị chuẩn và ưu tiên hàng đầu.
Quy trình laser quang đông võng mạc tại Hai Yen Eye Care
Thủ thuật laser quang đông võng mạc tại HYEC được thực hiện nhanh chóng, an toàn và chính xác, không cần nhập viện:
- Khám mắt, soi đáy mắt và chụp OCT nếu cần: Đánh giá chính xác tình trạng tổn thương và khu vực cần điều trị.
- Nhỏ thuốc giãn đồng tử: Giúp đồng tử mở rộng tối đa để bác sĩ quan sát rõ ràng toàn bộ võng mạc.
- Gây tê bề mặt, đặt kính tiếp xúc: Nhỏ thuốc gây tê để loại bỏ cảm giác đau bề mặt. Đặt kính tiếp xúc chuyên dụng lên nhãn cầu để cố định mắt và dẫn truyền tia laser chính xác.
- Bắn laser từng điểm theo vùng cần điều trị: Bác sĩ điều chỉnh máy laser và tiến hành bắn laser lên các vùng đã xác định (thường là võng mạc ngoại vi hoặc bao quanh tân mạch/vết rách).
- Kiểm tra lại tình trạng võng mạc sau thủ thuật: Đánh giá ngay sau khi kết thúc thủ thuật để đảm bảo các điểm laser đã đủ và có thể sẽ cần kiểm tra lại sau một thời gian để đảm bảo hiệu quả điều trị.
Bác sĩ thăm khám, đánh giá tổn thương võng mạc cho bệnh nhân
Ưu điểm của laser quang đông võng mạc
Laser quang đông võng mạc là phương pháp có giá trị chiến lược trong việc bảo tồn thị lực:
- Ngăn tiến triển sang bong võng mạc: Tạo hàng rào sẹo chắc chắn, là phương pháp phòng ngừa bong võng mạc hiệu quả nhất đối với các vết rách võng mạc.
- Giảm tân mạch và giảm nguy cơ xuất huyết: Triệt tiêu các mạch máu mới dễ vỡ, giảm thiểu nguy cơ xuất huyết võng mạc, xuất huyết dịch kính - nguyên nhân gây mất thị lực nghiêm trọng.
- Thủ thuật nhanh và không phải nằm viện: Thường chỉ kéo dài 10–30 phút và bệnh nhân có thể về nhà ngay sau khi kết thúc.
- Hiệu quả ổn định: Kết quả được duy trì lâu dài và ổn định.
Cảm giác khi thực hiện và mức độ an toàn
- Cảm giác khi thực hiện: Bệnh nhân sẽ cảm thấy hơi chói, khó chịu nhẹ hoặc đôi khi có cảm giác đau âm ỉ, nóng rát nhẹ, đặc biệt khi bắn gần trung tâm.
- Mức độ an toàn: Thủ thuật có mức độ an toàn cao nếu được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa võng mạc có kinh nghiệm và trên thiết bị hiện đại.
- Tác dụng phụ tạm thời: Mờ nhẹ, chói sáng, đau âm ỉ trong vài giờ sau thủ thuật.
Chăm sóc sau laser quang đông võng mạc
- Nghỉ ngơi và hạn chế lái xe ngay sau thủ thuật: Do tác dụng của thuốc giãn đồng tử, cảm giác mờ nhẹ và nhạy cảm với ánh sáng. Nên có người nhà đưa về và đeo kính râm bảo vệ mắt.
- Dùng thuốc theo hướng dẫn: Tra thuốc nhỏ mắt theo đúng chỉ định của bác sĩ.
- Tái khám đúng lịch để đánh giá hiệu quả: Tái khám là bắt buộc để bác sĩ kiểm tra vết laser quang đông đã dính hoàn toàn hay chưa và xác định có cần điều trị laser bổ sung hay không.
Tái khám định kì sau laser quang đông võng mạc
Khi nào cần báo bác sĩ ngay?
Mặc dù laser quang đông võng mạc an toàn, bệnh nhân cần theo dõi sát sao và báo ngay cho bác sĩ nếu có các dấu hiệu sau:
- Đau nhiều, giảm thị lực nhanh: Đau nhức không giảm khi dùng thuốc giảm đau hoặc thị lực đột ngột kém đi.
- Chấm đen dày đặc, cảm giác màn che: Dấu hiệu nghi ngờ xuất huyết dịch kính hoặc dịch dưới võng mạc.
- Nghi ngờ tiến triển bong võng mạc: Xuất hiện cảm giác như có một màn đen che một phần vùng nhìn hoặc chớp sáng liên tục.
Laser quang đông võng mạc là phương pháp điều trị quan trọng giúp bảo vệ chức năng võng mạc và duy trì thị lực ổn định lâu dài. Nếu bạn được chỉ định laser hoặc đang gặp các triệu chứng bất thường như chớp sáng, ruồi bay nhiều hay giảm thị lực đột ngột, hãy đến Hai Yen Eye Care để được bác sĩ thăm khám và tư vấn kịp thời. Việc can thiệp đúng lúc sẽ giúp tối ưu hiệu quả và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
Liên hệ Hai Yen Eye Care để được tư vấn miễn phí và đặt lịch khám:
Địa chỉ: 31A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Sài Gòn, TP.HCM
Hotline: 0366 665 537
Email: info@haiyeneyecare.com
Fanpage: https://www.facebook.com/haiyeneyecare
Website: https://haiyeneyecare.com